Posljednjeg dana januara počeo je Khamsin, odnosno drugi dio zime. Prema narodnom kalendaru, Khamsin označava period kada je do proljeća ostalo 50 dana.

Cemre

Prva “jamra” “udara” u srijedu, 19. februara. Džemre je turska reč i označava vazdušni talas ili vazdušnu struju koja dovodi do postepenog ublažavanja mraza i hladnoće u rano proleće. Legenda kaže da kada prvi čempres “pukne”, život se vraća prirodi, pojavljuju se prvi pupoljci, a vidljivi su i prvi znaci pahuljica i ljubičica.

– Cemre je toplota Sunca i njegovih talasa u vazduhu, vodi i zemlji. Kad stigne taj topli talas, stigao je prvi glasnik proleća – kaže stara poslovica.

Kažu da postoje tri džemreta, a o tom periodu je svojevremeno pisao meteorolog Nedim Sladić:

Hamsin

– Khamsin se smatra prekretnicom zime, u kojoj nastaju tzv. tri cemreta (tr. cemre – talas, udar, topla struja vazduha) sa kojima se veruje da zimski uticaji polako jenjavaju i prvi znaci pojavljuju se proleće. Navedeni period traje do 21. marta, što se poklapa sa astronomskim početkom proljeća, koje uključuje i periode sa tzv. babinih hukama, odnosno perioda sa izuzetno promenljivim vremenskim uslovima. Khamsin je poznat i kao vrući vjetar porijeklom iz Sahare, koji u ovom periodu duva duž sjeverne Afrike prema Egiptu i Arapskom poluostrvu, uzrokujući vrlo visoke temperature zraka.

A, naši djedovi i bake su govorili da prva cemre “udari u havu” (hava – vazduh na turskom, prim. autora) 19. februara i tada počinje da se otapa vazduh – znači nema više većih minusa. . Sedam dana kasnije, 26. februara, cemre je udarilo u vodu, koja se, prema narodnoj legendi, više nije mogla lediti. Posljednja, treća, cemre “puca” u zemlju 5. marta. Tada se, prema predanju, zemlja počinje topiti i od tada se na nju može sjediti.

Baka vrišti.

Nakon toga počinje bakin plač, koji, prema legendi, traje “od pola sedam do pola deset” sedmicu nakon Božića (10-17. marta). Tokom Babinog urlika, sunce, kiša, snijeg, a zatim kiša i snijeg zajedno se izmjenjuju nekoliko puta u jednom danu, i tako tokom cijelog dana, sve praćeno jakim vjetrom. Vrijeme je kada se proljeće bori protiv zime.

Nacionalni kalendar takođe ističe sledeće datume:

20.4. – 25.4. Goveđi zimski gulaš – sitei-sevr. Ljudi kažu da su ovi dani posljednji dani odlazeće zime.

6.5. Rozi-Khidr, Jurjev, početak ljeta po narodnom vjerovanju.

2.8. Aliđun (ovo je, nakon Đurđevdana, najcjenjeniji bošnjački praznik u BiH. Ilindan je)

14.8. Pola ljeta

28.8. – 21.9. U međuvremenu, posljednje tri sedmice kalendarskog ljeta.

12.10. Mihovila – Bakino ljeto

8.11. Rozi-kasum, praktičan početak zime prema narodnom vjerovanju.

22.12. – 30.1. Zemherija, najhladniji dani u godini.

22.12. – 30.1. Erbein, prvih 40 dana zime