Danas se navršava 21 godina od svečanog otvaranja obnovljenog Starog mosta u Mostaru, jednog od najprepoznatljivijih simbola Bosne i Hercegovine, te snažne poruke nade, pomirenja i obnove. Most, koji je izvorno sagrađen 1566. godine, u potpunosti je obnovljen i svečano otvoren 23. jula 2004. godine, uz prisustvo državnih i međunarodnih zvaničnika, kao i brojnih građana iz cijelog svijeta.

Ponovno povezivanje

Obnova Starog mosta, koji je srušen 9. novembra 1993. godine tokom ratnih sukoba, trajala je skoro pet godina. Riječ je o jednom od najvažnijih međunarodnih poslijeratnih projekata, koji je imao i snažno simbolično značenje – ponovno povezivanje dviju obala rijeke Neretve, ali i obnavljanje narušenih međuljudskih veza.

Sporazum o obnovi Starog mosta potpisan je u Mostaru u junu 1999. godine, a inicirali su ga UNESCO, Grad Mostar i Ministarstvo vanjskih poslova BiH. Projekat je finansiran kombinacijom donacija i povoljnih kredita. Ukupna vrijednost iznosila je više od 15 miliona američkih dolara, a Svjetska banka je tada po prvi put u historiji odobrila kredit za kulturnu baštinu. Podršku su pružile i vlade Italije, Turske, Nizozemske, Francuske, Hrvatske, kao i Grad Mostar i Razvojna banka Vijeća Evrope.

Za realizaciju projekta osnovana je posebna Agencija za obnovu Starog mosta i kulturne baštine Mostara (PCU), koju su vodili Rusmir Ćišić i Tihomir Rozić. Radovi su zahtijevali izuzetno precizan inženjerski i konzervatorski pristup – pripremljeno je 1.088 kamenih blokova iz kamenoloma Mukoša, koji su ručno obrađeni i ugrađeni na temelju fotogrametrijskih snimaka starog luka. Korišteni su tradicionalni materijali: vapneni malter, olovo i izolacija na bazi gline i boksita, a izvođenje radova nadgledala je hrvatska firma OMEGA Engineering iz Dubrovnika.

Turska kompanija ER-BU iz Ankare izabrana je za glavnog izvođača, dok je projekat izradila italijanska firma General Engineering iz Firence. Laboratorijska ispitivanja materijala vršena su u institutima u Njemačkoj, Hrvatskoj i BiH.

Polaganje prvog kamenog bloka na luk mosta 14. aprila 2003. označilo je početak ključne faze radova, a završni kamen ugrađen je 20. avgusta iste godine. Svečano otvaranje 23. jula 2004. pratili su brojni uzvanici, među kojima su bili britanski princ Čarls (Charles), predsjednici Hrvatske i Italije, premijeri nekoliko zemalja i posebni izaslanik Vatikana. Tog dana u Mostar su sletjela 22 aviona, a događaj je direktno prenosilo više od 28 međunarodnih televizijskih kuća, uključujući i CNN.

Historijski spomenik

Za otvaranje je akreditovano više od 600 novinara, snimatelja i fotoreportera iz zemlje, regiona i svijeta. Bio je to, kako je tada istaknuto, jedan od najvažnijih događaja u poslijeratnoj BiH, koji je privukao globalnu medijsku pažnju i vratio Mostar na svjetsku mapu kulturnih i turističkih središta, kazao je voditelj Press centra Miroslav Landeka.

– Otvaranje Starog mosta znači historijsku prekretnicu za Mostar. On više nije politički simbol, već most koji pripada svim građanima, simbol zajedništva, kulture i budućnosti – izjavio je tadašnji gradonačelnik Neven Tomić.

Godinu dana kasnije, 15. jula 2005., obnovljeni Stari most uvršten je na UNESCO-ovu listu svjetske kulturne baštine. Time je potvrđena njegova izuzetna vrijednost, ne samo kao građevinski i historijski spomenik, već i kao simbol međunarodnog kulturnog dijaloga.

Stari most, kako je zapisao nobelovac Ivo Andrić, „važniji je od kuća, svetiji od hramova“ jer je „svačiji i prema svakom jednaki“. I danas, 21 godinu nakon obnove, ostaje trajni podsjetnik na snagu zajedničke volje da se prevaziđu podjele i ponovo izgradi Mostar – grad mostova, sjećanja i nade.