Milioni ljudi u Francuskoj probudili su se nakon još jedne izuzetno tople noći, dok je nacionalna meteorološka služba Météo France izdala crveni alarm za 54 departmana zbog snažnog toplotnog vala. Kako je izvještavaju fransuski mediji Temperature bi tokom dana mogle prelaziti 40 stepeni Celzijusa, a ekstremni uslovi, prema prognozama, mogli bi potrajati najmanje do kraja sedmice.

Posljedice se već osjećaju u školama, saobraćaju i zdravstvenom sistemu. Prijavljeno je i više smrtnih slučajeva povezanih s utapanjima tokom vikenda, dok vlasti upozoravaju na dodatni pritisak na bolnice i stariju populaciju.

Francuske vlasti podsjećaju da je aktuelni toplotni val jedan od najranijih i najintenzivnijih na početku ljeta, a po snazi se već poredi s ekstremnim ljetom 2003. godine, kada je u Evropi zabilježeno više od 15.000 smrtnih slučajeva povezanih s vrućinama

Naučnici upozoravaju da se Evropa zagrijava brže od bilo kojeg drugog kontinenta, pri čemu temperature od 1980-ih rastu približno dvostruko brže od globalnog prosjeka. Klimatske promjene, uzrokovane ljudskim djelovanjem, sve češće dovode do dugotrajnih suša, toplotnih talasa i požara, posebno u južnim i jugoistočnim dijelovima kontinenta.

Balkan i BiH sve izloženiji ekstremima

Isti klimatski obrasci već pogađaju i Balkan, uključujući Bosnu i Hercegovinu.

Prema podacima Svjetske meteorološke organizacije i evropske službe Copernicus Climate Change Service, jugoistočna Evropa spada među najugroženije regije kada su u pitanju klimatske promjene u Evropi. BiH se već godinama suočava s dužim i intenzivnijim toplotnim talasima, češćim sušama i naglim vremenskim promjenama.

U Bosni i Hercegovini su posljednjih ljeta sve češći dani sa temperaturama iznad 38 stepeni, posebno u dolinama Neretve, Sane i Bosne, kao i u urbanim sredinama poput Sarajeva, Mostara i Banje Luke. Istovremeno, povećava se rizik od šumskih požara, posebno u Hercegovini i zapadnim dijelovima zemlje.

Stručnjaci upozoravaju da su zdravstveni sistemi u regionu dodatno opterećeni jer mnoge javne ustanove i stambeni objekti nisu prilagođeni ekstremnim temperaturama. U pojedinim gradovima, posebno u BiH, i dalje je nizak nivo energetske efikasnosti i zaštite od toplote u javnim zgradama.

Šta se očekuje danas i sutra na Balkanu

Prema regionalnim meteorološkim prognozama, naredni dani donose stabilno i vrlo toplo vrijeme širom Balkana, uz temperature koje će u pojedinim dijelovima BiH, Srbije i Hrvatske prelaziti 35 stepeni Celzijusa. U Hercegovini i dolini Save lokalno su mogući i vrhunci oko 38 stepeni.

Dok Francuska uvodi crvene alarme i hitne mjere, zemlje Zapadnog Balkana tek postepeno razvijaju sisteme ranog upozorenja i prilagođavanja na ekstremne vrućine.

Kako klimatski modeli pokazuju, bez značajnog smanjenja emisija stakleničkih gasova, ovakvi toplotni valovi bi do sredine stoljeća mogli postati uobičajena pojava, a ne izuzetak.